Izložba fotografija „Srpska moda XIX veka“

10.10.2012.

Foto-dokumentarna izložba „SRPSKA MODA XIX VEKA“ - Galerija Centra za kulturu Kladovo

Od 12.X do 05.XI 2012. svakog radnog dana od 07,00h do 20,00h

Na više od 80 foto-digitalnih printova iz epohe prikazano je kako su u Srbiji u XIX veku, od 1850. kada nastaju prve fotografije, pa sve negde do 1914. bili odeveni svi slojevi društva, sve profesije i sve generacije. Na izložbi je moguće videti kako su izgledale srpkinje u libadama, fistanima i tepelucima, okićene broševima, srebrenim granama, svilenim venecijanskim šalovima i obaveznim modnim detaljima, suncobrani, lepeze i rukavice, ali i Beograđani u crnim redentogima, cilindrima i lakovanim cipelama.

Pojedini i naslovi i teme fotografija: Fistan, libade i tepeluk, Jelek i anterija, Ječerma, prsluk i dolama, Gubernator varoši, „Švabe“ i „Parizlije, Inteligentna i zavodljiva koketa,  Najlukaviji Srbin,  „Evo me u Parizu,a ali u šeširu“, Zagonetni Knez Mihailo,  Ni nebeska lepotica, ni dama,  Aristokrata i džentlmen, Lepota kraljice Natalije,  Kako su se Srbi ženili, Kako su se Srbi razvodili,  Bečka moda,  Beograđanke, Sređen po modi II carstva, Imidž liberala,  Liberal Vladimir Jovanović, Draga Mašin,  Predsednik sedamnaeste vlade, Kicoši,  Beogradski činovnici,  Imidž radikala,  Mudra glava Nikole Pašića,  „Kneževa garda“,  Robijaši,  Beogradski trgovci,  Veseli Srbi ….

Autor izložbe: mr Vladimir Anđelković

Priređivač izložbe: Centar za istraživanje digitalne kulture

http://centarzaistrazivanjedigitalnekulture.wordpress.com/

 WEB Galerija fotografija izložbe „SRPSKA MODA XIX VEKA“

 http://picasaweb.google.com/113322930413014382695/BeogradskaModaXIXVeka?authkey=Gv1sRgCIv3kZ_7jbDsKA

 Izdvajamo nekoliko tekstova iz publikacije koja prati izložbu:

Fistan, libade i tepeluk

Šezdesetih godina XIX veka u Kneževini Srbije došlo  je do jedinstvene simbioze elemenata levansko-balkanske odeće i evropskog modnog kostima u srpsku građansku nošnju, koja je kako piše u katalogu Etnografskog muzeja Srbije, postala tipičan obrazac odevanja žena u srpskim gradovima. Ovu nošnju činili su fistan, marama za grudi i bunda (evropski), libade, fes i tepeluk (orijentalni odevni predmeti). Pojas bajader, nakit (broš, grana, prstenje i dr.) i obavezni modni detalji (suncobrani, lepeze, rukavice) uvoženi su sa Zapada.

 

Ječerma, prsluk i dolama

Dok nije počela da se nosi evropska odeća muškarci su nosili ječermu, prsluk, opran, čohanu dolamu, ili anteriju od pamučne tkanine, sa svilenim ili pamučnim pojasom. Ispod dolame neki su nosili, obično zimi, čohane čakšire, a neki samo čohane dokolenice (tozluke). Iznad dolame leti se nosilo čohano ćurče, a zimi čohani ogrtač (ćurak, džube) postavljen jagnjećom kožom ili lisičinom. Od obuće se nosile jemskije, cipele i čizme. Na glavi se obično nosio fes sa kićankom od upredene svile, a zimi šubare. Manje imućni građani su, kako  u svojim uspomenama piše Vladimir Jovanović, leti hodali samo u košulji sa ječmerom, ili ćurčetom i gaćama a na nogama su imali dokolenice navučene na nogavice od gaća. Zimi su nosili čakšire do sukna i kraći ili duži gunj.

Aristokrata i džentlmen

Knez Mihailo je bio otmen čovek, aristokrata, kavaljer, dženlmen, dobar igrač, strelac i jahač. Bio je veliki ljubitelj, trkačkih konja i konja za jahanje, a bio je prvi Srbin koji je izgradio terene za kriket i tenis. U svečanim prilikama Mihailo je nosio posebnu uniformu: „pozlaćeni kalpak, dolamu zvanu „Atila“, sablju iskićenu dragim kamenjem, mamuze sa brilijantima. Imao je posebnu vojnu uniformu: crveni mundir, bele pantalone, trorogi šešir sa ogromnom perjanicom od nojevog perja, zlatom izvezenu ešarpu i posrebrenu sablju.

Po svom obrazovanju i ponašanju, po svom odmerenom i dostojanstvenom vladalačkom držanju, on je bio, kako piše Slobodan Jovanović najotmenija pojava u Srbiji. Bio je „prav, čestit, plemenit; imao je visoko osećanje dužnosti, mnogo principijalnosti, jedno patriotsko osećanje koje je prelazilo u herojski zanos i jedan karakter idealiste redak i među običnim građanima, a kamoli među vladaocima.“